Testosteron to organiczny związek chemiczny, będący podstawowym męskim steroidowym hormonem płciowym należący do grupy androgenów. Steroidowym, to znaczy należacym do grupy steroidów - ogranicznych związków chemicznych, których wspólną cechą jest występowanie w ich cząsteczkach szkieletu węglowego w formie czterech sprzężonych pierścieni, czyli steranu. Testosteron jest właśnie z grupy steroidów, potocznie nazywanych sterydami. Testosteron jest produkowany przez komórki śródmiąższowe Leydiga w jądrach, a także w niewielkich ilościach przez korę nadnerczy, jajniki i łożysko. We krwi występuje tylko niewielka część testosteronu w postaci wolnej, pozostały testosteron jest związany z białkiem transportowym SHBG.

Testosteron spełnia bardzo ważną rolę w organiźmie mężczyzny, pełni szereg istotnych funkcji:

- odpowiada za kształtowanie płci w życiu płodowym
- pełni ważną rolę w procesie wytwarzania się wtórnych cech płciowych (mutacja głosu, budowa ciała, owłosienie itd.)
- podnosi anabolizm poprzez syntezę białek (stąd steroidy nazywa się też anabolikami)
- podnosi sprawność seksualną, zwiększa poziom libido
- przyspiesza zakończenie wzrostu kości długich,
- pobudza rozwój gruczołu krokowego, prowadząc do zwiększania jego objętości

NIEDOBÓR TESTOSTERONU
--------------------------------------------------------------------------------
Jądra zdrowego mężczyzny wytwarzają około 6 mg testosteronu dziennie. Najwięcej w porze rannej. Niestety, z wiekiem jego stężenie we krwi spada. U mężczyzn powyżej 40. roku życia średnio o 1 proc. rocznie. Objawy niedoboru testosteronu to uczucie zmęczenia, brak radości życia, bezsenność, nerwowość, brak energii i inicjatywy w życiu zawodowym i prywatnym, osłabienie i zanik mięśni. Niedobór testosteronu to także obniżona aktywność seksualna oraz przyrost tkanki tłuszczowej.

Niedobór testosteronu w życiu płodowym prowadzi do poważnych wad rozwojowych, zaburzeń rozwoju pierwszorzędowych cech płciowych (spodziectwo, obojnactwo itd.). Niedobór w okresie dojrzewania i późniejszym odpowiada za brak wykształcenia się wtórych cech płciowych - chłopcy nie nabywają męskiej sylwetki, mają wysoki ton głosu, skąpe owłosienie. Ponadto osobniki takie cechuje nadmierna wrażliwość, brak agresji, stanowczości i innych typowych samczych cech osobniczych. W życiu dojrzałym jak wspomniano wyżej, za niski poziom testosteronu skutkuje brakiem lub skromnymi potrzebami seksualnymi, poziom libido obniża się tak, iż seks przestaje mieć znaczenie. To właśnie pod wpływem testosteronu męskie jądra zaczynają produkować plemniki zdolne do zapłodnienia. Testosteron odpowiada za potrzebę aktywności seksualnej, ale też za zachowania agresywne. Sprawia, że mężczyzna czuje chęć rywalizacji i osiągania sukcesów.

BADANIE POZIOMU TESTOSTERONU
--------------------------------------------------------------------------------
Niedobór testosteronu diagnozuje się poprzez badanie krwi. Praktycznie można to zrobić odpłatnie w każdym laboratorium. Bada się stężenie całkowitego i wolnego testosteronu. Koszt badania jest umiarkowanie wysoki i z reguły nie przekracza 70-100 złotych (w przypadku badania testosteronu związanego i wolnego jednocześnie). Badanie wykonuje się na czczo, najlepiej w porze rannej. Wyniki badania opisywane są w różnych jednostkach, w zależności od labolatorium wykonującego testy. Prawidłowy wynik badania poziomu testosteronu to 8 - 12 nmol/l lub 2,3 - 3,4 ng/ml albo 230 - 345 ng/dl.

LECZENIE TESTOSTERONEM
--------------------------------------------------------------------------------
Ze względu na wzrost poziomu libido po zwiększeniu dawki testosteronu, podejmowane były próby wykorzystania go jako środka na potencję. Należy zaznaczyć, że testosteron nie powinien być stosowany u mężczyzn z problemami z erekcją, gdyż tego typu terapia nie przyniesie żadnych pozytywnych rezultatów. Związek ten nie jest lekiem na impotencję, w rozumieniu potocznym, problemach polegających na trudnościach w uzyskaniu lub utrzymywaniu wzwodu. Stosowanie testosteronu można rozważyć w przypadkach oziębłości seksualnej mężczyzn, przy czym bezwględnie wymagana jest konsultacja lekarska.

Należy mieć na uwadze, że przy długotrwałym przyjmowaniu testosteronu, zanika jego zdolność podnoszenia poziomu libido, jego stosowanie silnie pobudza rozwój raka prostaty, zwiększa poziom cholesterolu we krwi, a w zależności od osobowości pacjenta, często podnosi poziom agresji i wybuchowość.

TESTOSTERON I KOBIETY
--------------------------------------------------------------------------------
Testosteron stosowany u kobiet wykazując działanie anaboliczne – jednak leczniczo jest to bardzo rzadko praktykowane z uwagi na niepożądane działania, takie jak: maskulinizacja, hirsutyzm. Stosuje się najczęściej w przypadku zaawansowanych, hormonalnie czynnych nowotworów. Testosteron podany kobiecie będącej w ciąży może u płodów żeńskich wywołać objawy maskulinizacji i cech obojniactwa rzekomego żeńskiego. Również patologicznie nadmierne wydzielanie pochodnych testosteronu z nadnerczy (w wyniku defektu genetycznego) przez rozwijający się płód żeński może powodować Zespół nadnerczowo-płciowy z cechami obojniactwa rzekomego żeńskiego.